Basles

John Coltrane

Ik geloof dat als je geconcentreerd luistert, je je bewustzijn traint om alle individuele noten te horen in snelle passages. Dit vermogen om muziek te horen tot in de kleinste details, is iets wat je kunt leren, maar dat je niet kunt leren zonder geconcentreerd te luisteren. Iemand die pas begint met geconcentreerd luisteren, zal waarschijnlijk de details van de moeilijkere  delen van de solo's van Coltrane ontgaan. Maar als je niet snel kunt horen, hoe kun je dan snel leren spelen? 
Ik geloof trouwens dat hetzelfde basisidee geldt voor onconventionele harmonieën. De meeste mensen hebben geen zin meer om verder te luisteren als er atonale muziek opstaat vanwege de dissonantie.
Als je een tijd luistert naar Anton Webern of Aldan Berg, verandert deze dissonantie  in consonantie. Hun muziek gaat logisch en melodisch klinken. Als je op dat punt komt, heb je als improvisator in je bewustzijn geïntegreerd wat je daarvoor alleen maar onconventioneel vond.
Met geconcentreerd luisteren streef ik ernaar om mijn vermogen te ontwikkelen om alles te horen zonder me ergens op te richten. Ik probeer terwijl ik improviseer in precies deze bewustzijnstoestand te komen.  Hoe langer ik in die bewustzijnstoestand kan blijven, hoe beter mijn solo loopt. Hoe beter ik de individuele instrumenten in de ritmesectie kan horen, terwijl ik tegelijkertijd mezelf hoor, hoe meer zij mijn output beïnvloeden en hoe frisser mijn ideeën zijn (op voorwaarde dat de ritmesectie deugt). Door geconcentreerd te luisteren vergroot ik deze vaardigheid. Ik heb altijd veel aan het luisteren naar bassolo's omdat ik dan ook kan luisteren naar de zachtere begeleiding van de piano of de gitaar. Ik luister ook geconcentreerd naar klassieke muziek, wat ik gelijk vind staan aan het drukken van zware gewichten als ik fitness. Als ik in staat ben om alles te horen zonder me ergens op te richten tijden een complete symfonie van Prokofiev, wordt het een stuk makkelijker om alles te horen wanneer ik met een jazz kwartet speel.
Ik beschouw geconcentreerd luisteren om al deze redenen als een zeer belangrijk – zo niet vitaal – onderdeel van de dagelijkse oefenstof.

Anton Webern

Anton Webern

 

Kritisch luisteren B
Dit is het tweede deel van het derde stuk van gast Bob Anram, zie profile.myspace.com/bobanram. Zie les 84 en 85 voor zijn eerste twee stukken en les 87 voor het eerste deel van dit stuk.

Mijn hart bepaalde naar wie ik wilde luisteren, ik liet me nooit leiden door heersende trends. (Ik heb nooit begrepen wat de winst is van het buitensluiten van bepaalde personen.) 
Met betrekking tot improvisatie houdt dit in dat het goed is om je open te stellen voor de logica uit eerdere stadia in de ontwikkeling van jazz, terwijl je je artistiek ontwikkelt. Een van de mooie dingen van jazz improvisatie, is dat je de kans krijgt om te groeien en te veranderen, zoals ook in andere kunstvormen het geval is. Dit is een weerspiegeling van de groei en verandering die tijdens je hele leven plaatsvindt. (Stan Getz is een mooi voorbeeld hiervan.) Als je kijkt naar het leven van de grote schilders en componisten,  zul je zien dat ze allemaal de kunst hebben bestudeerd die aan hen vooraf ging en dat ze elementen daaruit hebben overgenomen. In bepaalde stadia van hun ontwikkeling bootsten ze hun belangrijkste invloeden na, wat natuurlijk is. Omdat ze zo goed begrepen wat aan hen vooraf was gegaan, bleven ze niet steken in het niveau van nabootsen. Het is prima om te beginnen met wat gangbaar is, zolang je maar openstaat voor de verkenning van wat is geweest en van wat wellicht komen gaat. Sinds mijn jeugd is het beoefenen van jazz er in zijn algemeenheid niet echt op vooruitgegaan.  Gelukkig is er een uitgebreide muziekbibliotheek voorhanden die de negatieve gevolgen hiervan voor een groot deel teniet doet en mijn geest fris houdt. Jij zult door andere artiesten ontroerd worden dan ik, met als gevolg dat wij een onafhankelijke stem ontwikkelen.

Als we luisteren, worden we steeds door andere mensen beïnvloed, met stijlveranderingen in ons spel als gevolg. Dit dienen we te verwelkomen.

Het trainen van je bewustzijn
Als ik luister, doe ik dat nooit uitsluitend voor mijn plezier, al heb ik ontzettend veel plezier in luisteren. Ik zie luisteren eerder als het trainen van mijn bewustzijn en als het verder ontwikkelen van vaardigheden die ik noodzakelijk acht om te kunnen improviseren.
In wezen beschouw ik improviseren als de kunst van het creëren van frases, als de kunst van de frase. Een van mijn doelen is om een frase onmiddellijk te doorgronden als een zelfstandige entiteit op het moment dat ik hem hoor, zonder hem te hoeven analyseren of na te hoeven denken en zonder te anticiperen op wat komen gaat. Dan kan ik erop vertrouwen dat ik de lengte, de richting, het bereik, de intervallen, toonkarakteristieken, techniek, melodie, harmonie, en ritme en de ontwikkeling vanuit het thema en voorgaande frases in mijn bewustzijn heb geïntegreerd. 
Ik luister om mijn bewustzijn te trainen om niet op twee sporen tegelijk te denken.  Ik geloof dat het twee sporen denken de concentratie verpest die je nodig hebt om je volgende frase te creëren. Pas wanneer ik eenmaal op deze manier heb geluisterd, ga ik bewust analyseren; dat doe ik dus niet tijdens dat luisteren zelf. Ik geloof dat de manier waarop we gewend zijn te luisteren, weerspiegeld wordt door de manier waarop we improviseren. Ik garandeer je dat je beter gaat spreken als je naar een luisterboek luistert met een goed verhaal en een kundige spreker en dit ligt in dezelfde lijn. Je vermogen om duidelijke zinnen (frases) te formuleren wordt groter.  Ik denk dat je tijdens het luisteren naar het luisterboek niet bezig bent geweest met analyseren. Om de een of andere reden vinden we analyseren blijkbaar niet nodig bij het gesproken woord, maar gaan we dat opeens wel doen wanneer het om muziek gaat.

Binnengekomen zonder navigatie? Klik hier