Basles
Ron Caqrter

Ron Carter

Achterin de beat spelen bij jazz kan wel mooi zijn, vooral als je een goede drummer hebt die blijft swingen en niet gaat vertragen (wat natuurlijk een beschrijving van elke drummer hoort te zijn, maar ja…). Dat kan heel ontspannen klinken, heel relaxed. Als je dat effect beoogt, is dit dus een goede manier van spelen. Ook funk kan nog wel eens geil klinken als je achterin de beat blijft hangen. Zoals gezegd hou ik er zelf meer van om te pompen, dus ik gebruik achterin de beat spelen eigenlijk bijna uitsluitend wanneer ik de muziek wat rustiger wil maken of wanneer ik Latin speel.

Charles Mingus

In het ideale geval kun je met deze verschillende manieren van timen spelen. Als je het ritme van de band wat wilder wilt krijgen, ga je meer voorin de beat zitten, als je de boel wat rustiger wilt krijgen, time je wat meer achterin de beat. De kunst is wel om bij beide manieren van timen strak het tempo vol te houden. Jij en je medespelers mogen niet gaan versnellen als je voorin de beat speelt en niet gaan vertragen als je achterin de beat speelt. Het is namelijk heel verleidelijk om dat te gaan doen. Strak het tempo volhouden kun je voor elkaar krijgen door voor jezelf duidelijk te krijgen hoe groot het verschil met de drummer moet zijn, dat moet je echt duidelijk kunnen horen in je hoofd.Denk niet dat het hier om grote verschillen gaat, het gaat echt om fracties van seconden en om kleine, subtiele verschuivingen. Misschien ben je hier nog helemaal niet aan toe en heb je al moeite genoeg om strak te blijven spelen. Maar ook dan lijkt het me goed om van deze mogelijkheden kennis te nemen; er gaat er zeker iets van herkennen als je samenspeelt. En helaas staat dit soort belangrijke informatie nooit in boekjes…

Timen
In deze les wil ik de timing bespreken waarmee je in de band speelt. Je kunt voor in de maat spelen, bovenop het ritme gaan zitten of achterin de beat hangen. Alle drie deze ritmische benaderingen hebben zo hun voordelen – al heb ik zelf een duidelijke voorkeur voor de eerste twee benaderingen, want ik hou van swingen en pompen, en dan moet je echt voorin de beat spelen of bovenop het ritme gaan zitten.

Als je denkt dat ik hier maar wat sta te zwetsen, luister dan even naar een paar bassisten die duidelijk voorin de maat spelen, zoals Charles Mingus en Ron Carter. Of zet een salsa plaat op, waarbij de bassisten bovenop het ritme zitten. Soms verdenk ik Mingus ervan dat hij de eerste benadering (misschien wel per ongeluk) heeft uitgevonden. Ik zeg per ongeluk, omdat ik in een interview met zijn drummer las dat hij Mingus altijd moest afremmen, hij vond Mingus een notoire jager. Of die informatie klopt, weet ik niet; het kan ook zijn dat de drummer het moeilijk vond om het tempo te houden terwijl zijn bassist net een fractie van een seconde voor hem uit speelde. Veel drummers vinden dat moeilijk heb ik gemerkt. Dat is de truc van deze manier van spelen: jouw noten komen net een fractie eerder dan de aanslagen van de drummer, terwijl jullie daar allebei heel ontspannen bij blijven en het tempo niet omhoog gooien. Als jullie het goed doen, gaat je lopende bas echt drijven. Deze manier van timen werkt goed in de jazz en ook wel aardig bij oude rock and roll en blues.

Je moet in elk geval als bassist niet op deze manier timen als je Zuid-Amerikaanse ritmes speelt, dan jaag je vreselijk. Tot voor kort dacht ik dat het bij salsa de bedoeling was dat je bovenop de tel speelde. Hoe scherper mijn gevoel voor timing ontwikkelt raakt nu ik me hiervan bewust ben, hoe meer ik hele fijne nuances kan onderscheiden, heel leuk is dat. Daardoor weet ik nu dat je bij de meeste Zuid-Amerikaanse ritmes net een fractie na de tel moet timen (of ik dat nu perfect doe is trouwens een tweede, zucht... Nog even oefenen dus!) Bij Antilliaanse muziek speel je nog weer een fractie meer achter de tel (het gaat hier om miliseconden). Teveel achterin de beat hangen bij Latin is ook niet goed, al heeft het bij hoge uitzondering nog wel eens nut bij hele langzame ritmes, zoals een Bolero (dit zijn natuurlijk geen wetten van meten en persen). Over het algemeen doe je echter afbreuk aan de pompfunctie van de bas in de Latin als je te laat timet. In negen van de tien gevallen moet die muziek knallen op de manier van de Cubanen en de manier om dat te doen is een héél klein beetje achter de tel gaan zitten. Linke soep dus: teveel achter de tel is helemaal verkeerd, terwijl een héél klein beetje achter de tel voorwaarde is om zo'n ritme goed te spelen. Dit geldt met name voor de Tumba, echt een moeilijk ritme voor een Nederlandse bassist (zoals ik) die niet met dat ritme is opgegroeid.

Er zijn bassisten die op deze manier lopende bas spelen, maar ik vind dat niet mooi. Het kan wel – je verpest het niet voor je medemuzikanten – maar mooi is anders wat mij betreft; je lopende baswerk gaat heel hoekig klinken. Veel bassisten in Nederland spelen rock and roll op deze manier, maar dat vind ik dan wel weer aardig klinken.

Binnengekomen zonder navigatie? Klik hier